🤒 Kasal bo'lib qolsangiz, endi maoshingiz kim tomonidan to'lanadi? Kimdir kasal bo'lib, bir haftaga ishga chiqolmay qolsa nima bo'ladi? Avvallari bu savolga javob oddiy edi — hamma kunlar uchun ish beruvchi to'lardi. Endi esa bu tizim tubdan o'zgardi, va bu haqda ko'pchilik hali xabardor emas. Nima o'zgardi? Vazirlar Mahkamasining qaroriga asosan, 2026-yil 1-iyuldan boshlab kasallik varag'i bo'yicha yangi to'lov tartibi amal qila boshladi. Endi bitta kalendar yil ichidagi kasallik davrining [dastlabki 5 kuni uchun ish beruvchi to'laydi, qolgan barcha kunlari uchun esa — Davlat ijtimoiy sug'urta jamg'armasi javobgar bo'ladi](https://yuz.uz/uz/news/145595). Ya'ni agar siz yilda uzoq muddat kasal bo'lib qolsangiz, endi bu yuk to'liq ish beruvchi zimmasida qolmaydi. Bolalar bilan bog'liq holatlarda ham qulayliklar bor: 14 yoshgacha farzandni parvarish qilish uchun olingan kasallik varag'i bo'yicha qo'shimcha 20 kun, 16 yoshgacha nogiron farzandni parvarish qilish uchun esa qo'shimcha [40 kalendar kun uchun ham jamg'arma to'laydi.](https://yuz.uz/uz/news/145595) Eng qulay tomoni — endi ariza yozish shart emas Bu tizimning eng amaliy jihati shunda: ilgari nafaqa olish uchun xodim alohida ariza topshirishi kerak edi. Endi esa hammasi avtomatik: shifoxona kasallik varag'ini elektron shaklda rasmiylashtiradi, u [avtomatik ravishda "Ijtimoiy sug'urta" tizimiga yuboriladi](https://hrblog.uz/maqolalar/mehnatga-layoqatsizlik-nafaqasi-bolnichniy-tolash-yangi-tartib/) va nafaqa o'zi hisoblab, to'lab beriladi. Ammo bir muhim shart paydo bo'ldi: nafaqa olish uchun endi kamida [6 oylik sug'urta staji](https://hrblog.uz/maqolalar/mehnatga-layoqatsizlik-nafaqasi-bolnichniy-tolash-yangi-tartib/) talab qilinadi. Sodda qilib aytganda — agar yaqinda ishga kirgan bo'lsangiz va hali 6 oy to'lmagan bo'lsa, bu nafaqani ololmasligingiz mumkin. Ish beruvchilar uchun nima o'zgaradi? Buxgalterlar uchun ham bu katta yangilik. Ilgari kompaniya butun kasallik davrini o'z hisobidan to'lasa, endi faqat yiliga [5 kun uchun javobgar](https://buxgalter.uz/oz/publish/doc/text212620_2026_yildan_boshlab_mehnatga_laeqatsizlik_va_homiladorlik_nafaqalari_qanday_tayinlanadi_va_tulanadi) — bu ayniqsa kichik va o'rta biznes uchun sezilarli moliyaviy yengillik.Agar yil davomida хodim ish joyini oʻzgartirsa, yangi ish beruvchi avvalgi ish beruvchi vaqtincha mehnatga layoqatsizlik nafaqasini oʻz hisobidan toʻlagan –toʻlamaganligini [YaMMT](https://my.mehnat.uz/login) tizimida tekshirishi mumkin. Xulosa nima? Bu islohot ikki tomonlama foyda beradi: xodim uchun — nafaqani olish osonlashadi va byurokratiya kamayadi; ish beruvchi uchun — moliyaviy yuk davlat bilan bo'linadi. Ammo eng muhimi — endi ishga yangi kirgan xodimlar [6 oylik "kutish davri"ni bilishlari kerak,](https://t.me/mehnathuquqi/13006) aks holda kasal bo'lib qolganda moliyaviy qo'llab-quvvatlovsiz qolishlari mumkin.